Wat zegt Vrede vzw over de NAVO?

Vrede vzw

Vrede vzw gelooft niet dat de NAVO een instrument is om tot vrede en stabiliteit te komen in de wereld. De NAVO is een militair orgaan, met vooral militaristische antwoorden op grote veiligheidsuitdagingen. In essentie is de Atlantische Alliantie een bondgenootschap van een beperkt aantal westerse landen dat zich defacto heeft ontwikkeld tot militaire arm van een economisch blok. Een efficiënt veiligheidsbeleid verdient een brede benadering, namelijk een die inwerkt op de grondoorzaken van conflicten die sociaal-economische of ecologisch van aard zijn. Daarbinnen is er voor de NAVO geen plaats.


Respect voor het internationaal recht

Met het wegvallen van het Warschaupact na de Koude Oorlog hebben de lidstaten de NAVO een nieuwe bestaansreden proberen geven middels een Nieuw Strategisch Concept (NSC – in 1991 en 1999). De NAVO bleef weliswaar behouden als collectieve defensieorganisatie, maar evolueerde steeds nadrukkelijker naar een bondgenootschap waar de belangrijkste opdrachten zich ‘out-of-area’ bevinden. Hoewel ze stelt dat deze opdrachten gebeuren op basis van ‘principes en doelen’ van het VN-Handvest, wordt een mandaat van de VN-Veiligheidsraad niet meer noodzakelijk geacht. Dat bleek ook uit de praktijk. Met de bombardementen op Joegoslavië werd de VN volledig opzijgezet. Aan de oorlog in Afghanistan ging evenmin een goedkeuring van de Veiligheidsraad vooraf.

Vrede vzw stelt concreet voor:
– Het internationaal recht mag niet het voorwerp zijn van selectieve toepassing in functie van eigen belangen
– De opdracht om te zorgen voor ‘Vrede en veiligheid’ komt a priori toe aan de Verenigde Naties op basis van het VN-Handvest. De NAVO kan omwille van haar samenstelling, historiek en beleidsprincipes geen onderaannemer zijn van de VN.
– Veiligheidsproblemen moeten a priori niet-militair worden aangepakt. De NAVO staat een niet-militair veiligheidsbeleid in de weg

Ontwapening en demilitarisering

De sterke militaire invulling van het westerse veiligheidsbeleid onder impuls van de NAVO en het daaraan gekoppelde Europees Veiligheids en Defensiebeleid (EVDB, de Europese pijler van de NAVO) heeft alle kansen op een vredesdividend na de Koude Oorlog teniet gedaan. Er gaat van het NAVO-bondgenootschap een permanente druk die zorgt voor voortdurende vernieuwing en modernisering van de bewapening. De militaire en technologische voorsprong van de VS ‘verplicht’ de bondgenoten tot grotere financiële defensie-inspanningen, die tegelijk een absolute noodzaak zijn voor het overleven van de bewapeningsindustrie.

Vrede vzw stelt concreet voor:
– Een vredesbeleid is maar mogelijk op basis van demilitarisering en ontwapening. De defensiebudgetten mogen in geen geval stijgen en moeten op termijn dalen. Met de vrijgekomen middelen kan een civiel menselijk veiligheidsbeleid gestalte worden gegeven
– De EU moet zich loswrikken van de NAVO en een politiek project blijven gebaseerd op een beleid dat rechtvaardige economische, sociale en ecologische verhoudingen als uitgangspunt neemt
– De wapenindustrie moet op termijn ontmanteld worden of een reconversie ondergaan naar ethisch, ecologisch en sociaal verantwoord ondernemen

Geen nucleaire wapens

Nucleaire afschrikking vormt nog altijd de hoeksteen van de NAVO-strategie. Daarbij blijft het bondgenootschap zich het recht toe-eigenen om als eerste het atoomwapen te gebruiken. De ontwikkeling van een rakettenschild vormt een cruciaal onderdeel van deze first-strike politiek en vergemakkelijkt het inzetten van atoomwapens.

Vrede vzw stelt concreet voor:
– Er moet werk gemaakt worden van atoomontwapeningsgesprekken die op korte termijn leiden tot een volledige nucleaire ontwapening
– De atoombommen in Kleine Brogel moeten onmiddellijk verwijderd worden in overeenstemming met de clausule van het Nonproliferatieverdrag die de transfer van atoomwapens naar niet atoomwapenstaten verbiedt en in uitvoering van de resoluties in Kamer en Senaat over kernontwapening
– In een beleid van atoomontwapening is er geen plaats voor een rakettenschild.


Uitbreiding van de NAVO

De NAVO heeft haar invloedszone na het uiteenvallen van het Warschaupact uitgebreid richting Oost-Europa. Het Partnership voor Peace (PfP) dient als een voorportaal voor effectief lidmaatschap. De centrale drijfveer is niet veiligheid, maar past in het streven naar een zo groot mogelijke uitbreiding van de politieke en economische controle over een geostrategisch belangrijke regio rijk aan natuurlijke hulpbronnen, een grote aanwezigheid van fossiele brandstoffen en belangrijke doorvoergebieden voor de ontginning daarvan. Bovendien hielp de uitbreiding bij de verankering van de VS in de Europese veiligheidsarchitectuur. De plannen om de NAVO uit te breiden met landen als Oekraïne en Georgië zorgen voor ernstige spanningen met Rusland.

Vrede vzw stelt concreet voor:- Vrede verzet zich principieel tegen elke uitbreiding van een militair bondgenootschap
– De relaties met Centraal- en Oost-Europa en andere gebieden moeten ontwikkeld worden binnen de Verenigde Naties en de OVSE op voet van gelijkheid en met respect voor het internationaal recht

Afghanistan

De controle over Afghanistan vormt een essentieel onderdeel van een strategie die gericht is op de ontsluiting en controle van de energiegrondstoffen in Centraal-Azië. Een zuidelijke ontsluitingsweg biedt een alternatief voor routes via Rusland of Iran. De militaire aanpak van de NAVO tegen de Taliban kan onmogelijk leiden tot duurzame vrede en leidt tot een verdere escalatie van het conflict

Vrede vzw stelt concreet voor:
– De NAVO en de Amerikaanse operatie Enduring Freedom zorgen voor de escalatie van het conflict. De NAVO-troepen moeten op basis van een politiek plan worden teruggetrokken.
– De VN moeten het voortouw nemen in de vreedzame transformatie van het conflict en het opstarten van een politiek proces. Er moet gekozen worden voor een niet-militaire aanpak met als streefdoel het welzijn, de stabiliteit en de veiligheid van Afghanistan.
– België moet zijn militaire bijdrage in Afghanistan onmiddellijk stopzetten en de middelen naar een niet-militaire aanpak heroriënteren

Naar een democratisering van de internationale relaties

Het voortbestaan en de verdere ontwikkeling van de NAVO past binnen een koude oorlogslogica. Andere politieke en economische machtscentra zijn nu bezig met of plannen eigen militaire bondgenootschappen in reactie op de uitbouw van westerse militaire allianties. De Shangai Cooperation Organisation draagt in zich het embryo van een anti-NAVO coalitie. In Latijns-Amerika discussieert men over de wenselijkheid van een eigen Zuid-Atlantische Verdragsorganisatie.

Vrede vzw stelt concreet voor:
– De vele nadelen verbonden aan de NAVO leiden tot de conclusie dat het bondgenootschap ontbonden moet worden. België kan alvast de eerste stap zetten en zich terugtrekken uit het bondgenootschap
– De internationale relaties moeten gedemocratiseerd worden waarbij vertrokken wordt van het gelijkheidsprincipe en het respect voor zelfbeschikking van volkeren. De VN moeten hervormd worden op vlak van structuren, representativiteit, institutionele macht en een effectief herverdelend ontwikkelingsbeleid dat de ecologische draagkracht respecteert.